Belirsizlik Analizi: Neyi bilmediğinizi anlamak

Uncertainty Analysis Understanding What You Don t Know-Uncertainty Analysis-heroAslında bildiğinizi sandığınız şeyi bilmiyorsunuz, en azından emin olamazsınız dediğinizde mühendis olmayanlara pek ikna edici gelmeyebilir. 

Günlük hayatımızda yaptığımız ölçümlerin doğru olduğunu düşünürüz. Mesela banyodaki tartıya çıktığımızda, rafın yükseliğine baktığımızda, vs. Ancak ölçümümüzün doğru olduğundan ancak belli hata limitleri dahilinde emin olabiliriz. Ancak bu günlük hayattaki hava sıcaklığı, uzunluk, ağırlık gibi ölçümlerde belirsizliğin az olduğunu düşünürüz. 

 

Aslında hata her ölçümün içinde vardır, en basitinden en komplikesine. Bunun farkında olmak belirsizlik analizinin ilk adımıdır. Bir anlamda mistik bile sayılabilecek olan ise mükemmel, hatasız ölçüm, ister tek bir parametreyi ölçün, ister komplike bir deney yapıyor olun, imkansızdır. Farklı hata kaynaklarına göre muhtemel hata aralığı belirsizlik olarak tanımlanır ve genellikle aralık ve ihtimal ile ifade edilir.   

 

Yani bir kütleyi ifade ederken “10 kg” demek yerine “ % 95 olasılıkla 10 kg artı ya da eksi 30 g” demek daha doğru bir ifade olur.  

Belirsizliğin kendisi belirsizdir.

Ölçüm belirsizliği ile ilgili faktörlerin ucu açıktır ve belirsizlik analizinin kendisi belirsizdir. Dolayısıyla tam bir sonuç söyleyemezsiniz. Eğer ölçüm tekniğini, ölçüm cihazlarını ve çalışma tekniğini çok iyi biliyorsanız, doğru sonuca yaklaşabilirsiniz ya da her bir hata kaynağını daha iyi analiz edebilirsiniz. 

En basitinden bir termometre ile oda sıcaklığına bakıyorsunuz. Gayet basit gibi duruyor değil mi? Sonuç, kaç ölçüm aldığınıza ve nereden aldığınıza, ısıtıcıların ve diğer iklimlendirme cihazların yerine, çalışıp, çalışmadıklarına, oda içindeki hava akışına ve bu akışla ilgili değişimlere, termometrenizin ne kadar doğru kalibre edilmiş olduğuna, ve son olarak eğer analog termometre kullanıyorsanız ne kadar doğru baktığınıza göre değişir.    

Hata kaynaklarını belirlemek

Benzer şekilde bir borudan sıvı akışını ölçerken basınç, sıcaklık, akışkanın özellikleri ve diğer faktörleri hesaba katmak gerekir. Her birinin kendi belirsizliği vardır ve bu belirsizlikler birbirleriyle doğru bir matematikle ilişkilendirilerek ölçümün toplam belirsizliği bulunabilir. 

Mükemmel kalibre edildiği düşünülen bir ölçüm cihazı bile mükemmeldir denemez, çünkü kalibrasyon sürecinde yapılan bir cihazın daha iyi olduğu bilinen başka bir cihazla karşılaştırmasıdır. İdeal şartlar altında hata kaynaklarının ağırlığına bakılabilir ve ölçümün iyileştirilmesi için bu ağırlığa göre hata payları üzerinde durulabilir. Göreceli etkilerin rakamlara dökülebilmesi belirsizlik analizinde önemlidir. 

Belirsizlik analizinde bazen yazılımlara başvurulur ama bunların hiçbiri mesela sonlu elemanlar analizi kadar fayda sağlamaz. Çoğu mühendislik problemi birbirinden farklıdır ve o probleme özgü algoritma geliştirmek gerekir. Monte Carlo analizi bazen seri ama kaba belirsizlik tahmini yapmanıza yardımcı olabilir. Aslında planlama aşamasında faydalıdır, ama parçalar yerine oturunca deney yapıp, görmenin yerini tutmaz.  

Belirsizliği felsefi olarak bilgiye ulaşmak üzere ihmal edilen noktalar için ödenen bedeldir. Tüm hata kaynaklarını hesaba katmak gereksiz ve imkansızdır. Ölçme, modelleme, tahmin etme ve imalat işlemlerini bunun farkında olarak yapmak gerekir. 

Adaptasyon: http://www.asme.org/kb/news---articles/articles/uncertainty-analysis/uncertainty-understanding-what-you-dont-know

Share
Powered by Bullraider.com
   

Twitter'da takip et  

   

Aylık Bülten  

Teknik Bülten

Ayın konusu ile ilgili, makale, bağlantı, yorum, reklam, tanıtım. Yayınlansın dediğiniz ne varsa gönderin. Tecrübe ve katkılarınız bizi memnun eder.  

Telemetri

Bugün uzaktaki makina ve ekipmanlarınızla konuştunuz mu?

Onları dinleyin! Söyleyecekleri şeyler önemli olabilir.

Makinaların genelde söyleyecekleri çok şey vardır ama gerekli ses ve görüntü ekipmanları ile donatılmamıştır. Telemetrik sistemleri kullanarak onları dinleyebilir, ölçülebilir her şey hakkında bilgi alabilirsiniz.

Telemetri deyince tam neyi kastediyoruz?  Devamını oku...

Veri Güvenliği

Kablolu sistemler kapalı alanda çalıştıkları için veri güvenliği açısından daha üstün gözükmelerine rağmen, gerçek tam da böyle değildir. GSM/GPRS ağı üzerinde çalışan telemetrik modüller Devamını oku...

RF Sistemler

Radyo dalgaları uzayda hareket eden ve pek çok iletişim sisteminin temelini oluşturan elektromanyetik dalgalardır. Değişen frekansları ile radyo yayınlarının yanı sıra kablosuz cihazlarda, telefon, televizyon, radar, navigasyon ve telemetrik sistemlerde kullanılmıştır.

Radyo dalgalarında frekans belirleyici özelliktir. Kısa dalgaların

Devamını oku...

Telemetrik Takip Uygulama Örnekleri

Asagıdaki uygulama örnekleri TURA Teknoloji Danışmanlık'ın gönderdiği uygulama örneklerinden seçilmiştir. Detaylar için www.turaconsulting.com 

Uzaktan Tank İzleme Sistemleri

Her geçen gün firmaların LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) depolama tanklarını İzleme taleplerinde artış olmaktadır. Bu tankların çoğu ya erişimi uzak bir yerde ya da şehir dışında bulunmaktadır. Bazı yerlerde ise bulunan tank sayısı birden fazla olabilmektedir.

Telemetri modülleri, Devamını oku...

   
Real-time visitors monitor and live stats
© MUHENDIX.Com 2012, Tum hakları saklıdır.